Atışma Nedir ?
Derya Talas

Atışma, Halk Edebiyatında saz şairleri arasında karşılıklı yapılan bir şiir yarışması, tabiri caiz ise bir şiir düellosudur. Bazı yörelerde atışma yerine karşı beri, deyişme, karşılama da denilebilmektedir.

Âşıklar geleneğinde atışma, ustalığın sınanması ve yeteneklerin sergilenmesi anlamına gelir. Atışma belirli bir ayağa uygun olarak yapılmaktadır. Bir atışmada, karşı tarafın başlattığı ayak ya da toplulukta bulunanlardan birisi tarafından atılan bir ayak temel alınır. Yarışma karşılıklı olarak söylenen dörtlüklerle devam ettirilerek gönül alma dörtlükleriyle bitirilir.

Aynı ayağı ikici kez kullanmamak, karşılık vermek için uzun bir süre beklememek, ilk atılan ayağı temel almak, ikinci yarışmacının seçtiği yöntemi kullanmak, birbiriyle uyumlu dörtlükler kurmak, karşı tarafın özel ilgi ve deneyim gerektiren sorularına cevap verirken aynı düzeyde bir başka soru yöneltmek atışmanın temel kurallarıdır.
Âşık meclisi, sazlara düzen verdikten sonra bir divan okunarak açılır. Daha sonra âşıklar konukları selamlamak için, kurdukları dörtlüklerle konuklara hoş geldiniz diyerek atışmanın giriş bölümünü tamamlamış olurlar. Atışmanın giriş bölümü tamamlandıktan sonra yerine ve ortamına göre türlü şekil ve yollarla ortaya atılacak olan ayak beklenir.


Volkan Konak & Sunay Akın - Şiir Atışması...

Taraflardan birisinin ortaya attığı ayakla atışma başlamış olur. Atışmanın temelini ilk atılan ayak oluşturur. Atılan ayak hangi konu ile ilgiliyse atışma sonuna kadar o konu üzerinde yapılır. Atışma yöntemini seçme hakkı ikinci yarışmacıya aittir. Söze başlama ve soru sorma sırası kendine gelen ikinci âşık atışmanın yöntemini seçerek; tekellüm, bağlama, dar ayak, sataşma adı verilen dallardan bir tanesini kullanır. Karşılıklı birbirlerine cevap niteliğinde kurulan dörtlüklerle atışma devam ettirilir. Atışmanın sonunda da âşıklar birbirlerinin gönlünü almak için karşılıklı atışmalar da bulunurlar. Birbirlerini överek hoşgörü örneği göstererek atışmayı bitirirler. Atışma, taraflardan biri açık olarak yenilgiyi kabul etmezse orada bulunan ve bu işten anlayan yaşlılarca değerlendirilmeye tabi tutulurlar. Yenilen tarafın, sazını kazanana vermesi geleneksel ise de, genellikle buna pek uyulmaz.


 

Atışmanın en ilginç olan yöntemi sataşmalardır.

Dudakların birbirine değmeden yapılan atışmaya lebdeğmez veya dudakdeğmez atışma denir. Âşıklar dudaklarının arasına, dik pozisyonda bir iğne yerleştirerek, içinde dudakların birbirine değmesiyle çıkarılan sesleri (b, f, p, m, v, vb harflerinin olduğu sözcükler ) kullanmadan hem saz çalar hem de atışırlar.

Âşık Şenlik ile âşık Feryadî’nin atışmasından kısa bir örnek
Şenlik: Şöhretin vezir payında
Rütbesiyle şana layık
Oturuşun o duruşun
Hem sultana hana layık
Feryadî: Sefa geldin gözüm üzre
Olsam mihmana layık
Şeyhülislam, sadrazam
Doğru Al’Osman’a layık
Şenlik: Seninle oldum taaşşuk
Gözlerime geldi ışık
Duymadım sen kime âşık
Dillerin Kuran’a layık
Feryadî: Bu düşkün gönlüm açarsın
Selim Sırat’ı geçersin
Kevser ırmaktan içersin
Olasan cihana layık
Şenlik: Kul şenliği eder hürmet
Rikabın kıldım ziyaret
Sana nasip olsun cennet
Huriye gılmana layık
Feryadî: Sefil Feryadî göresen
Meram maksûda eresen
Sancak altında durusan
Habîb-i Rahman’a layık
Günümüzde bu tür karşılaşmalar bir gösteri ya da yarışma olmak üzere Konya Âşıklar Bayramı gibi bazı yerlerde zaman zaman yapılmakta ve bu sanatın devam ettirilmesini sağlamaya çalışmaktadırlar. Devamı

 



 
 
 

 

 

 

/v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=3250&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=3653&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=3852&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=4109&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=4913&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5009&catid=68&Itemid=248

Contemporary Istanbul

Contemporary Istanbul Başladı Devamını Oku

Goya ödülleri sahiplerini buldu

Goya ödülleri sahiplerini buldu Devamını Oku

24. İZMİR AVRUPA CAZ FESTİVALİ

24. İZMİR AVRUPA CAZ FESTİVALİ Devamını Oku

Sokakta Sanat Var

Sokakta Sanat Var “Sanata Dokunuyoruz” Devamını Oku

Bodrum Müzik Festivali

Bodrum Müzik Festivali Devamını Oku

Sanatta ‘Hareket’ var

Sanatta ‘Hareket’ var Devamını Oku

Contemporary Istanbul Goya ödülleri sahiplerini buldu 24. İZMİR AVRUPA CAZ FESTİVALİ Sokakta Sanat Var Bodrum Müzik Festivali Sanatta ‘Hareket’ var
Online üyeleri görebilmek için üye girişi yapmalısınız

RADYO ŞİİR SANATI

Fortis et Liber

SANATIN ve DOSTLUĞUN ADRESİ

İSTEK YAP   İSTEK OKU   DUYURU

ATATÜRK KÖŞESİ

SİTEYE GİRİŞ

DOĞRU YAZMA SANATI

EDEBİYAT ATÖLYESİ


Labor Omnia Vincit

EDEBİYAT
 
ATÖLYESİ   

SANAT ATÖLYESİ

ŞİİR FALINIZ

HAFTANIN YAZISI

Öfkeli
misiniz?

Doğan Cüceloğlu


Diğerleri

ATIŞMALAR

 

ATIŞMA

Gelin Hep Beraber
Bir Dörtlük de Siz Yazın

Atışma Şiir Nedir?

Diğer Atışmalar

GÜNÜN İNCİLERİ

GÜNÜN SEÇKİLERİ

HAFTANIN SEÇKİLERİ



Haftanın Şiiri

Erdal ERCİN
Barışma



Haftanın Hece Şiiri

Osman Onuktav   
K/ADIN

Diğer Haftalar

AYIN SEÇKİLERİ

YILIN ŞİİRİ / ŞAİRİ

Yılın Serbest Şiiri

Muharrem Küçük
Ötzi

 

Yılın Hece Şiiri

Hüsnü Özdilek
Söz

Önceki Yıllar

SEÇKİ ÖLÇÜTLERİ

SİTE KURALLARI

ÜYE KİTAPLARI

GİRNE - K.K.T.C. ÖZEL

GEÇMİŞ ZAMAN

SON ÜYELER

ÖZLÜ SÖZLER

"

Ah!.. Nice üstün görünümler altında yalan dolan vardır.  W. Shakespeare

"


MAKALE

Sistem işsizliği gösterip sizi
18.10.2017                

Bu nedenle kişinin sağlaması kişi dışındaki alan içinde, kişilere...

Devamı...    

                     Tum Makaleler                    

ÖYKÜ


Cetvel neye yarar
16.10.2017                .

.

 



                                                   
Devamı...

                     Tum Oykuler                    

 

DENEME

Cennetin sakli kapisi...
17.10.2017                  .

‘’Dünya nimetlerini kaçırdım, affet beni!’’ (Alıntı) İlgili cümlenin izdüşümü aslında yargılardan müteşekkil evrenin de b...

                                                                       Devamı... 

                     Tum Denemeler