- III -

Türk dilini incelerken insan zekasının
dilde yarattığı mucizeyi görürsünüz.
Maks MÜLLER


Kâşgarlı Mahmud ve
Dîvânu Lugâti't-Türk
Ayşegül Dinçbaş

Sayfa:   1    2   3

 

Türk Dünyası'nda esere olağanüstü ilgi gösterilmesi
emperyalist ülkeleri kızdırdı, çok şehit verildi..  
                                               

Divan-ı Lûgati't Türk'ün varlığının öğrenilmesiyle Türk kökenli halkların özgüvenlerinin tepe yapacağı emperyalistlerin gözlerinden kaçmadı. Nasıl kaçabilir ki; Türk dilinin gelişim düzeyini öğrenen bir Asya' lı, Kafkasya' lı Türk gencine Türkçeyi nasıl küçük gösterip Rusça, Çince öğretir kendi dilini unutturabilirsiniz..


Azerbaycan'da Halit Said Hocayev 1935 - 37 yılları  arasında ilk çeviriyi yapar. Yanılmadınız, başarısının karşılığı olarak şehit edilir. Uygur'lu şairler Kutluk Şevki ve Muhammed Ali, 1937 yılında, eseri Uygurcaya çevirdikleri için şehit edilirler. Katletmekle kalmaz emperyalistler, bütün çalışmalarını da yakarlar.

Uygurlar pes etmezler ve 1944 yılında Doğu Türkistan Devletini kurar kurmaz derhal Divan-ı Lûgati't Türk'ün çevirisine başlarlar. Tanınmış bilim adamı İsmail Damollam birinci cildin çevirisini tamamlar.
 
Fakat, Sovyet Sosyalıst Cumhuriyetler Birliği ile Çin Halk Cumhuriyeti anlaşarak Doğu Türkistan Devleti'ni ortadan kaldırır ve İsmail Damollam şehit edilir. Tabii çevirileri de yakılır. Yaşlılar anımsayacaklardır, Doğu Türkistan Çin Halk Cumhuriyeti'nce ele geçirildiğinde, Uygur bölgesinde Sinjang Özerk Yönetimi kurulmuştu. İşte bu Özerk Sinjang  Yönetimi Valisi Seyfullah Seyfullin yörenin o dönemdeki tanınmış şair ve tarihçisi Ahmed Ziyaî’yi Dîvân ü Lügati’t Türk'ün çevirisi için görevlendirir. 1952-54 yılları arasında Divanın çevirisi tamamlanır ve Pekin' e basılması için gönderilir. Baskının giderleri de Kaşgar Valiliği bütçesinden ayrılmıştır. Ancak Pekin karşı devrimcilik ve ulusalcılık suçlamaları ile Ahmet Ziyaî’yi 20 yıl ağır hapse mahkum eder ve yanılmadınız Ziyaî cezaevinde  Şehit edilir. Divanın bütün tercümeleri de doğal olarak yakılır. Uygur'lar bir türlü vazgeçmezler. Yeni bir çeviri girişimi, 1960-63 yıllarında, Çin Bilimler Akademisi Şincang Bölümü Müdür Yardımcısı Uygur Say-Rami tarafından gerçekleştirilir. Yine yanılmadınız,  bu çevirinin de metinleri vahşilerden nasibini alır ve yakılır. Çin Halk Cumhuriyeti'nin tüm baskı ve zorbalıklarına karşın, Yüce Uygur halkı asla atasından vazgeçmez.

Divan-ı Lûgati't Türk 'ün çevirisi, İbrahim Muti'in yönetiminde Abdusselam Abbas, Abdurrahim Ötkür, Abdurrahim Habibullah, Abdulreşit Kerim Sait, Abdulhamit Yusufi, Halim Salih, Hacı Nur Hacı, Osman Muhammed Niyaz, Emin Tursun, Sabit Ruzi, Muhammet Emin ve Mirsultan Osmanov'dan oluşan 12 kişilik bir komisyona yaptırılır.

Sonunda, bu çeviri ile Divan, ardında şehitler bırakarak 1981-84 yıllarıarasında  Urimçi'de 3 cilt olarak ve 10 bin adet basılır.

Özbekistan'da ise durum daha farklı olmuştur; Özbek aydınlar Rus baskı ve kıyımlarından çok akıllıca kurtuldular. Ülkelerindeki tüm bilim kuruluşlarının ortak kararı ile Divan çevirisini Salih Mütelibov gerçekleştirir ve filoloji bilimleri doktoru ünvanı ile ödüllendirilir.

Kazakistan ise, çeviri işlemi için özgürlüğünü beklemiş ve 1997 - 98 yılları arasında Asker Egeubay tarafından 3 cilt olarak hazırlanmıştır. Divan çevirilerinde ilk şehidi veren Azerbaycan'ında çeviriyi gerçekleştirmesi için özgürlüğünü beklemesi gerekti. Ancak 2006 yılında Ramis Asker tarafından çevirisi gerçekleştirilebildi.

Divan'ın son yıllarda İngilizce, Çince çevirilerinin yapılması bizleri çok mutlu etse de, emperyalıst ülkelerin eser nedeniyle Türklere layık gördükleri insan haklarına karşı tutum ve davranışları ile iğrenç sonuçlarını unutmak zordur.

Merak edenler için sevindirici bir haber ile yazımı bitirmek istiyorum; İstanbul'da 2005 yılında Seçki Erdi ve Serap Yurtsever'in gerçekleştirdiği yeni basım, Özel Kabalcı Yayınları tarafından aydınlarımızın yararlanmasına sunulmuştur.

Divanı bize armağan eden herkesi saygı ve sevgi ile anıyorum.

Ayşegül Dinçbaş

 

 

  Sayfa:   1     2    3

 

 

 
 

 

 

/v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=4913&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5009&catid=68&Itemid=248 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5354&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5497&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=8156&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=8162&catid=67&Itemid=247

Bodrum Müzik Festivali

Bodrum Müzik Festivali Devamını Oku

Sanatta ‘Hareket’ var

Sanatta ‘Hareket’ var Devamını Oku

Antalya Film Festivali:“Ödüller sahiplerini buldu”

                           Cogitationis Poenam Nemo Meret KÜLTÜR SANAT  SİNEMA MÜZİK MODA  VASA VANA PLURİMUM SONANT  Sayfa no: 1  2  3    Antalya Film Festivali “Ödüller sahiplerini buldu”     Türkiye'nin sinemadaki en uzun soluklu festivali 54'üncü Uluslararası Antalya Film Festivali'nde 'En Devamını Oku

Kara Sevda Emmy aldı

Kara Sevda Emmy aldı Devamını Oku

Dünya Dans Günü.

dünya dans günü Devamını Oku

72'nci Cannes Film Festivali

72'nci Cannes Film Festivali Devamını Oku

Bodrum Müzik Festivali Sanatta ‘Hareket’ var Antalya Film Festivali:“Ödüller sahiplerini buldu” Kara Sevda Emmy aldı Dünya Dans Günü. 72'nci Cannes Film Festivali
Online üyeleri görebilmek için üye girişi yapmalısınız

RADYO ŞİİR SANATI

Fortis et Liber

SANATIN ve DOSTLUĞUN ADRESİ

İSTEK YAP   İSTEK OKU   DUYURU

ATATÜRK KÖŞESİ

ÜYE OL - SİTEYE GİRİŞ

DOĞRU YAZMA SANATI

EDEBİYAT ATÖLYESİ


Labor Omnia Vincit

EDEBİYAT
 
ATÖLYESİ   

SANAT ATÖLYESİ

ŞİİR FALINIZ

HAFTANIN YAZISI

ATIŞMALAR

 

ATIŞMA

Gelin Hep Beraber
Bir Dörtlük de Siz Yazın

Atışma Şiir Nedir?

Diğer Atışmalar

GÜNÜN İNCİLERİ

GÜNÜN SEÇKİLERİ

HAFTANIN SEÇKİLERİ

AYIN SEÇKİLERİ

YILIN ŞİİRİ / ŞAİRİ

SEÇKİ ÖLÇÜTLERİ

SİTE KURALLARI

ÜYE KİTAPLARI

GİRNE - K.K.T.C. ÖZEL

GEÇMİŞ ZAMAN

SON ÜYELER

ÖZLÜ SÖZLER

"

 Gittiğim her yerde benden önce oraya gitmiş bir şair buldum..  Sigmund Freud

"


MAKALE

Uyudum uyandim uyudum uyudum
23.01.2021                

‘’Neden edebiyat? Yeryüzüne dayanabilmek için…’’(Alıntı) Bohem sözcükler ve alacalı bulacalı bir evren özlemi: a...

Devamı...    

                     Tum Makaleler                    

ÖYKÜ


Eylembİlİm ve alt-ben
24.01.2021                .

.
Ertelenmiş düşlerin lehinedir bu yazı belki de basacağım sözcük birikintilerinden üzerime bulaşan cümleler sayesinde kendimi ans ...

                                                   
Devamı...

                     Tum Oykuler                    

 

DENEME

Kainatin bestesi
25.01.2021                  .

Hangi düş’ün tahliyesidir şiir ve hangi acının bakiyesinde saklıdır umut? Renklerin hoyrat ve sevici imgelerinde saklı bir hararet ade...

                                                                       Devamı... 

                     Tum Denemeler