Halide Edip Adıvar

Dünyanın ilk kadın savaş muhabiri
Tansu Bele

 

 

Batılı kaynaklar ilk kadın savaş muhabirinin , yazar E. Hemingway’in üçüncü eşi Martha Gelhorn olduğunu söyler. Gazeteci, muhabir, yazar olan M. Gelhorn; 1930’lu yıllarda için için kaynayan Avrupa’ya geçer ve 2. Savaş’ın sanki öncü provası olan İspanya İç Savaşı’na Hemingway’le birlikte muhabir olarak katılır. Bütün devletlerin faşist- anti faşist olarak ikiye bölündüğü dönemde, her ülkeden savaşçının gittiği İspanya’da; faşistlere karşı savaşır ve Amerika’ya haber yollar. Bu olay onu; “ilk kadın savaş muhabiri” olarak tüm dünyaya tanıtacaktır!..

Oysa dünyanın çok önceden tanıdığı bir kadın savaş muhabiri daha vardır ve bir Türk’tür: Halide Edip Adıvar. 1920 yılında, işgal altındaki İstanbul’dan, eşi Dr. Adnan Adıvar’la birlikte ayrılarak Ankara’ya giden yazar Halide Edip; Mustafa Kemal Paşa’nın yanında yer alır.

İngiliz denetimindeki Osmanlı Sarayı’nın, haklarında idam kararı çıkardığı çift; Mustafa Kemal’in bir çeşit başdanışmanı ve yardımcıları konumundadırlar. Mustafa Kemal; danışman olarak Dr. A. Adıvar’a çok güvenir, onu ilk TBMM’nin başkanı yapacaktır. Halide Edip’e gelince; Atatürk’ün emriyle, Yunus Nadi ile birlikte çalışmaya başlar; “iç ve dış dünyaya milli hareketin anlamını tanıtabilmek için Anadolu Ajansı’nın kurulmasına, telgrafhanelere ve camilere milli amacı anlatacak bildiriler asılmasına ve üç ayrı görüşü yansıtan ‘Manchester Guardian’, ‘The Times’, ‘Daily Herald’ ve ‘Daily Cronicle’ gazetelerinin günü gününe izlenmesine, ayrıca Yunus Nadi’nin çıkaracağı Hakimiyet-i Milliye gazetesine yardıma” girişir. Propaganda şubesi denilen bir bürosu vardır; burada İngiliz gazetelerinin siyasetle ilgili yazılarını Türkçe’ye çevirir. Hakimiyet-i Milliye için gerekli parçaları keser, Mustafa Kemal’e okur, O’nun başka haberleşmelerine ilişkin yazılarını hazırlar.

Ali Erdoğan-Tansu Bele

Milli mücadelenin Avrupa ve Amerikan basınında ilgiyle izlenmesini sağlar. Avrupa basınında çıkmasını istediği bildirileri, haberleri, demeçleri hep İstanbul kanalıyla ve gizli kuryelerle gönderir. İttihatçıları ve onların liderlerini, ustalıkla kullanır. Hindistan’a da bilgi yollar. Onlardan; Mustafa Kemal’in demeçlerini Fransız basınında kullanmalarını ve Avrupa’da yayınlanmasını sağlamalarını ister..



O; Yalnız savaş muhabiri olarak kalmayıp, daha sonra silah kuşanıp Kurtuluş Savaşı’na katılacak, Yusuf Akçura’yla birlikte çalışacak, savaşı içinden gözlemleyerek belgesel öyküler kaleme alacaktır (Dağa Çıkan Kurt vb.) .

Onbaşı rütbesi alacak, Kurtuluş Savaşı’na değgin romanlar yazacaktır (Ateşten Gömlek vb.). Savaş muhabirliğinin yanı sıra Kurtuluş Savaşı’nın en gerçekçi edebiyat örneklerini üretecektir.


Anadolu kadınının savaş içindeki durumunu sergileyişi öylesine etkileyicidir ki; “Hangi öykücümüz ya da ‘feminist’ yazarımız onun kadar Anadolu Türk kadınının yürek sancısını, yaşam savaşımını yapıtlarında böylesine gözler önüne serebilmiştir?” diye sorabiliriz.

Dünyanın “gerçek” ilk kadın savaş muhabiri olan Halide Edip Adıvar’ın anısına saygıyla.

TANSU BELE/17 mart 2015
Kaynakça: Tansu Bele; Cumhuriyet Döneminde Bir kadın: Halide Edip Adıvar, s.166, 180, 181, 190

 

 

 

/v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=4913&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5009&catid=68&Itemid=248 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5354&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5497&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=8156&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=8162&catid=67&Itemid=247

Bodrum Müzik Festivali

Bodrum Müzik Festivali Devamını Oku

Sanatta ‘Hareket’ var

Sanatta ‘Hareket’ var Devamını Oku

Antalya Film Festivali:“Ödüller sahiplerini buldu”

                           Cogitationis Poenam Nemo Meret KÜLTÜR SANAT  SİNEMA MÜZİK MODA  VASA VANA PLURİMUM SONANT  Sayfa no: 1  2  3    Antalya Film Festivali “Ödüller sahiplerini buldu”     Türkiye'nin sinemadaki en uzun soluklu festivali 54'üncü Uluslararası Antalya Film Festivali'nde 'En Devamını Oku

Kara Sevda Emmy aldı

Kara Sevda Emmy aldı Devamını Oku

Dünya Dans Günü.

dünya dans günü Devamını Oku

72'nci Cannes Film Festivali

72'nci Cannes Film Festivali Devamını Oku

Bodrum Müzik Festivali Sanatta ‘Hareket’ var Antalya Film Festivali:“Ödüller sahiplerini buldu” Kara Sevda Emmy aldı Dünya Dans Günü. 72'nci Cannes Film Festivali
Online üyeleri görebilmek için üye girişi yapmalısınız

RADYO ŞİİR SANATI

Fortis et Liber

SANATIN ve DOSTLUĞUN ADRESİ

İSTEK YAP   İSTEK OKU   DUYURU

ATATÜRK KÖŞESİ

ÜYE OL - SİTEYE GİRİŞ

DOĞRU YAZMA SANATI

EDEBİYAT ATÖLYESİ


Labor Omnia Vincit

EDEBİYAT
 
ATÖLYESİ   

SANAT ATÖLYESİ

ŞİİR FALINIZ

HAFTANIN YAZISI

ATIŞMALAR

 

ATIŞMA

Gelin Hep Beraber
Bir Dörtlük de Siz Yazın

Atışma Şiir Nedir?

Diğer Atışmalar

GÜNÜN İNCİLERİ

GÜNÜN SEÇKİLERİ

HAFTANIN SEÇKİLERİ



Haftanın Şiiri

Cevat Çeştepe
Kavuşmalar



Haftanın Hece Şiiri

Murat Gökçe  
İSTEMİYORUM

Diğer Haftalar

AYIN SEÇKİLERİ

YILIN ŞİİRİ / ŞAİRİ

SEÇKİ ÖLÇÜTLERİ

SİTE KURALLARI

ÜYE KİTAPLARI

GİRNE - K.K.T.C. ÖZEL

GEÇMİŞ ZAMAN

SON ÜYELER

ÖZLÜ SÖZLER

"

En iyi iyinin düşmanıdır..    VOLTAİRE

"


MAKALE

Hayati sev ve yaşa!
22.10.2019                

HAYATI SEV VE YAŞA! 
 
 
 ...

Devamı...    

                     Tum Makaleler                    

ÖYKÜ


Mavİden ve en asİsİnden bİr d
19.10.2019                .

.
‘’…acıdan güven duygusu yaratan bir yarın ki hayatın diyalektiğine ilişkin bir arif bilgisidir. Sonsuzluğu gören insanın, ke ...

                                                   
Devamı...

                     Tum Oykuler                    

 

DENEME

Sihirbaz
18.10.2019                  .

Mavi bulut. Asi eksen. Sevdalı bir mizansen katıksız gözyaşı. Diril gölgeler Tevazu mağduru sevdalar Göğe konuşlu kompartıman. M...

                                                                       Devamı... 

                     Tum Denemeler