HECE ŞİİRİ NASIL YAZILIR ?   


Mehmet Çağatay Ünlütürk
Bu yazı 15.09.2013 14:48:47 tarihinde eklenmiş ve 686 kez görüntülenmiş.
KAFİYE ( UYAK ) VE REDİF

Söz ve ses benzeşmesi anlamına gelen, şiirlerde genellikle mısra sonlarında bulunan kelimelerin son hecelerindeki yazılış ve okunuşları aynı fakat anlam ve görevleri farklı harf benzerlikleri bütünüdür.

Arapça kökenli “ kafiye “ ki Türkçemize “ uyak “ olarak geçmiştir ; tek harf, iki harf, üç, dört harf ve üzerinden oluşan hecelerin eş sesli görsel / işitsel algılamasıdır. Farklı harflerle yazılmasına karşın benzeri akustiği olan kimi sessiz “ç ile ş “ , “ n, l ve r “ , “ z ile s “ harflerinin de bir arada çeyrek kafiye oluşturduğuna dair yaklaşımlar vardır ki ben şahsen bu tanıma katılmıyorum. Hatta daha da ileri giderek başlı başına sadece ses uyumluluğunu kafiye olarak algılıyamıyorum, bu benim şahsi tasarrufumdur, kendi değerlendirmemdir. Kafiye kelimenin kökündeki harf ve hece benzeşmeleri ile yaratılmalıdır, diğer ek ve hecelerle değil.

Örnek

Kafiye yerine haydi uyak de
Tamam yazmak varken ne gerektir he

Mısra sonlarındaki “ e “ harfleri d/e ve h/e olarak birer ses benzeşmesiyle Yarım Kafiye'yi oluşturur.

Örnek

Kafiye yerine haydi uyak de
Ne lazım Arapça, Türkçe nerede ?

“de” hecesi “ nerede” kelimesinin sonunda da aynıyla fakat farklı görevle geçtiği için “de” “ nere/de iki harf uyumuyla Tam Kafiye'yi oluşturur.

Örnek

İster büyükbaba istersen dede
Ne lazım Arapça, Türkçe nerede ?

Bu mısralarda ise d/ede ve ner/ede uyuşması Zengin Kafiye'yi oluşturur. Bunun üzerindeki tüm ses benzeşmeleri de “ kerede “ “ nerede “ gibi kaç harf olur ise olsun Zengin Kafiye tanımı içerisine girer.

Kafiyeden söz edilebilmesi için en az iki kelime olması zorunludur, üst sınır olmamakla birlikte genellikle üç, dört veya beş kelimeden fazla kafiye yapıları kullanılmaz.

Yukarıdaki açıklamalar bütününün tam aksine yine yazılış ve okunuşları aynı ve fakat anlam ve görevleri de aynı hece / ek / kelime / kelime guruplarına ise Redif denir. Redif her koşulda kafiyeden sonra gelir. Ama bir ek, ama birkaç heceden oluşan kelime ama kelimeler, eğer ki yazılış okunuş ve anlamları itibariyle aynıysalar redif tanımı içerisinde kabul edilirler.

Kafiye yerine haydi uyak de
Ne lazım Arapça, Türkçe kıyak de

Buradaki tek heceli “ de “ sesi her yönüyle aynıdır ve demek kökünün üçüncü tekil halidir. Dolayısı ile Redif tanımındadır. “u/yak” ve “ kı/yak” ise zengin kafiye oluşturmaktadır.

Mısra sonları sadece uyak ile bitebilir, sonuna redif de getirilebilir.

Burada anahtar belirleyiciler ses benzerliklerinin anlam ve görevlerinin aynı olup olmamasıdır. En basit açılımıyla ;

1. Kafiyede anlam ve görevler farklıdır
2. Redifte aynıdır
3. Redif kafiyeden sonra gelir
4. Ayrıca da yazılabilir bitişik de olabilir
5. Her ikisi de mısra sonunda bulunur
6. Önce gelen kafiye sonraki rediftir.

Ayrıca bir mısra içerisinde son kafiyenin yanı sıra baş ve orta kafiyeler de eş zamanlı olarak kullanılabilinir.

Genellik arz etmeyen extrem kafiye ve redif çözümlemelerine ilerleyen izahatlarda değineceğim. Şöyle ki ; kafiye denilince tam, yarım, zengin, çapraz, sarmal, cinas, tunç çorba gibi bir arada tanımlamalar yapılır. Oysa bu terimler aynı resime farklı kesitlerden bakılan açılımlardır. Bu nedenle örgü, şema, hususi durumlar gibi ek açıklamaları bilgi kirliliği yaratmaması açısından müteakip makalemde kaleme alacağım.

Yine kelime öbekli ya da kelime kökenli rediflere de seri olgunlaştıkça gireceğim.

Saygılarımla

Mehmet Çağatay Ünlütürk



Lütfen üye girişi yapınız.


Yazıya Yapılan Yorumlar

 

/v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=4913&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5009&catid=68&Itemid=248 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5354&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5497&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=8156&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=8162&catid=67&Itemid=247

Bodrum Müzik Festivali

Bodrum Müzik Festivali Devamını Oku

Sanatta ‘Hareket’ var

Sanatta ‘Hareket’ var Devamını Oku

Antalya Film Festivali:“Ödüller sahiplerini buldu”

                           Cogitationis Poenam Nemo Meret KÜLTÜR SANAT  SİNEMA MÜZİK MODA  VASA VANA PLURİMUM SONANT  Sayfa no: 1  2  3    Antalya Film Festivali “Ödüller sahiplerini buldu”     Türkiye'nin sinemadaki en uzun soluklu festivali 54'üncü Uluslararası Antalya Film Festivali'nde 'En Devamını Oku

Kara Sevda Emmy aldı

Kara Sevda Emmy aldı Devamını Oku

Dünya Dans Günü.

dünya dans günü Devamını Oku

72'nci Cannes Film Festivali

72'nci Cannes Film Festivali Devamını Oku

Bodrum Müzik Festivali Sanatta ‘Hareket’ var Antalya Film Festivali:“Ödüller sahiplerini buldu” Kara Sevda Emmy aldı Dünya Dans Günü. 72'nci Cannes Film Festivali
Online üyeleri görebilmek için üye girişi yapmalısınız

RADYO ŞİİR SANATI

Fortis et Liber

SANATIN ve DOSTLUĞUN ADRESİ

İSTEK YAP   İSTEK OKU   DUYURU

ATATÜRK KÖŞESİ

ÜYE OL - SİTEYE GİRİŞ

DOĞRU YAZMA SANATI

EDEBİYAT ATÖLYESİ


Labor Omnia Vincit

EDEBİYAT
 
ATÖLYESİ   

SANAT ATÖLYESİ

ŞİİR FALINIZ

HAFTANIN YAZISI

ATIŞMALAR

 

ATIŞMA

Gelin Hep Beraber
Bir Dörtlük de Siz Yazın

Atışma Şiir Nedir?

Diğer Atışmalar

GÜNÜN İNCİLERİ

GÜNÜN SEÇKİLERİ

HAFTANIN SEÇKİLERİ

AYIN SEÇKİLERİ

YILIN ŞİİRİ / ŞAİRİ

SEÇKİ ÖLÇÜTLERİ

SİTE KURALLARI

ÜYE KİTAPLARI

GİRNE - K.K.T.C. ÖZEL

GEÇMİŞ ZAMAN

SON ÜYELER

ÖZLÜ SÖZLER

"

Sevinmek de üzülmek de hayatın cilveleridir..
Gülüp geçiniz.
  A. Dinçbaş

 

"


MAKALE

Her şey yarim kaldi ruhumda!
17.08.2019                

HER ŞEY YARIM KALDI RUHUMDA!

&nb...

Devamı...    

                     Tum Makaleler                    

ÖYKÜ


Sevgİlİ sÖzcÜklerİm
16.08.2019                .

.
Münferit tarihten çalıntı bir üzüncün şafağı asılı yetilerimde ve ben bir yetim düş olma ihtimalinin üzerinde duruyorum. ...

                                                   
Devamı...

                     Tum Oykuler                    

 

DENEME

Ruh ikizim sevgili istanbul
15.08.2019                  .

Susku’nun bir aldatı olduğunu yeni öğrendim ve b/ağlandım ben bu sessizliğe. İfşa edilesi ne kaldı ki geriye ve kuru gürültüye pab...

                                                                       Devamı... 

                     Tum Denemeler