DAYIBAŞI TERÖRÜ   


Gülüm Çamlısoy
Bu yazı 27.02.2015 13:53:49 tarihinde eklenmiş ve 146 kez görüntülenmiş.
Kapitalist üretim süreci olsun güvencesiz, esnek ve belirsiz çalışma, çalıştırma yöntemlerinin süregelip kar oranlarının en üst seviye çekilme amacı güdülüp uygulanan adaletsizlik olsun en insanlık dışı sonuçların gözlendiği alanların başında gelen üretim sahası: ’Tarımsal üretim.’’

Pek çok açıdan irdelenesi ve vazgeçilmez bir saha. Global anlamda bir açılım getirmek gerekirse; bir milyarın üzerinde seyreden tarım işgücünün yaklaşık 450 milyonluk kesimini ise mevsimlik tarım işçileri oluşturmaktadır. Türkiye sınırları içerisinde istihdam edilen 25 milyona tekabül eden işgücünün % 26’sını ise tarım işgücü oluşturmakta. Bu rakamın yarısının mevsimlik tarım işçilerinin oluşturduğunu söyleyebiliriz. Göz ardı edilemeyecek kadar yüksek bir rakam ilk etapta gözlenen.

Mevsimlik tarım işçileri her ne kadar fazla gündem teşkil etmese de bariz ve hayati konularda ciddi sorunlar yaşamakta. Görünenin çok ötesinde ve acil çözüm gerektiren bu sorunlar, ulaşımdan barınmaya olsun uzun çalışma sürelerinden ücretlendirmeye, temel sağlık hizmetlerinden sosyal güvenceye hatta çocukların eğitim sorunundan tutun çocuk işçiliğe meslek hastalıklarından kültürel ve etnik ayrımcılığa kadar uzanan geniş bir yelpazede tanımlanabilecek ve çözüm bekleyen sorunlar olayın vahametini gözler önüne sererken…

Ölümlü iş kazalarının önemli bir kısmının tarım sektöründe yaşandığı gerçeğinden hareketle bunun diğer sektörlere göre iki kat fazla olduğu ise yadsınamayacak bir gerçek. Türkiye’de çalışan mevsimlik tarım işçilerinin varlığı, kapitalizmin kırsal alanlarda gelişmesi ile eş güdümlü takip edilebilmekte ve yine bu gruba giren işçiler her sene ağırlıklı olarak güneydoğudan ülkenin dört bir yanına birkaç aylığına çalışmak için göç eden bir işçi kitlesidir tanımlaması ise en irdeleyici özelliğidir bu gruba tekabül eden grubun.

Psiko- sosyal sorunlar mevsimlik tarım işçilerinin çoğunluğunu etkileyen ciddi sağlık sorunları arasında ilk sırada yer almaktadır. Temiz su, elektrik ve temel gereksinimlerimden yoksun ilkel barınma koşullarında yaşamak zorunda kalmaları ayrıca zorlayıcı ve sağlıksız koşullar.

Çocuk işçiliğin yarısının tarımda çalıştığı gerçeğini göz önünde tuttuğumuz takdirde sorunun boyutu diğer açılımı ile bir kez daha gözler önüne serilmekte. Geçinme ve yaşamını idame ettirme gayesi ile bu işi tercih edenler her yıl nisan ve mayıs aylarında yolculuklarına başlarlar. Yolculuğun başlangıcı itibariyle yaşadıkları sorunların da eş güdümlü ve bir o kadar yadsınamayacak ölçüde zorlayıcı olduğunu söyleyebiliriz. Bu yolculuklar meydana gelen trafik kazalarının medyada yer bulması itibariyle tüm ülkede işçilerin yaşamlarına dair en somut göstergesidir toplumu gerçeklerle yüzleştiren. Kamyonlar ya da tırlarla nasıl zor koşullar altında hayatlarını idame ettirdikleri ise oldukça bariz ve düşündürücü. Kapasitenin çok üzerinde sağlıksız ve uygunsuz yapılan bu yolculuk bile çalışma şartlarının nasıl insanlık dışı olduğunu ispatlamaya yeterli bir delil hem de göz ardı edilemeyecek ölçüde.

Şimdilerde işçiler yataklarını, kilimlerini, mutfak eşyalarını da yüklediği, kapasitesine göre çok fazla ağırlık taşıyan minibüslerde benzer tehlikeli yolculuklarını yapmaya devam etmekteler ve sadece haberlerde alt yazı geçen beyanlarla anılmakta, hatırlanmakta ve sadece geçirdikleri kaza neticesi ekrana gelen ölüm haberleri ile gündemde yer bulmakta. Bu bile yaşadıklarını geç kalındıktan çok sonra anlatmak için hiç de yeterli ve engelleyici değil. Yaşamlarını yitiren onca insan üstelik önlem almanın hiç de zor olmadığı…

Çalışacakları yerlere vardığında yaşayacakları barınma yerleri ise bir diğer önemli sorun alanı. Neredeyse tüm zamanlarını açık havada geçiren işçiler sürekli yer değiştirerek yılın önemli bir kısmını bu geçici olarak nitelendirilen koşullar altında yaşarlar. Üstüne üstük yaşam koşullarının bu denli kötü olması çalıştıkları yerlerde dışlanmalarına maruz bırakılmalarına kadar uzanan temel bir etken.

Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ilişkileri ‘’elçi’’ veya ‘’dayıbaşı’’ olarak adlandırılan aracılar ve işverenlerden oluşmaktadır. Gözlenen bu üçlü çalışma ilişkisi ise oldukça enformel bir zeminde gerçekleşmektedir. İşverenler işçilere karşı hiçbir sorun üstlenmek zorunda kalmadıkları için her halükarda işçilerin sosyal hakları ihlal edilmekte ve pek çok haksızlığa da maruz kalmaktadırlar. Yevmiyeleri kurullar ve odalarca belirlenen işçilerin yaşadıkları bir diğer sorun ise son zamanlarda sayıları gitgide artan Suriyeli işçilerdir. Bu bağlamda ücretleri her geçen gün daha da aşağıya çekilmekte ve rekabet unsuru git gide önem kazanan bir unsur haline gelmektedir.

Daha fazla işçinin daha fazla gelir anlamına gelmesi ise dayıbaşının kazanımında yukarı seyreden bir grafik çizmektedir. Sistemin gereği ve bir uzantısı olarak; dayıbaşı patron ve işçi arasında iletişimi ve koordinasyonu sağlayan bir aracı olma mevcudiyetini sürdürmekte ve pek çok haksızlığa da sebebiyet vermektedir. İşçiler çalıştıkları dönemlerde ihtiyaç duydukları her türlü konuyu elçilerden (dayıbaşı) talep etmekte diğer bir deyişle bu zincirin bir uzantısı olan aracılar her halükarda söz hakkına sahiptir hem de en ufak ayrıntıya kadar. İşçilerin çalışma yaşamları ile ilgili her türlü kararı olsun işverenle ücret pazarlığı gibi pek çok önemli konuda olsun yetkili mercidir karar mekanizmasında ve tüm gerekli düzenlemeleri bizzat yapan taraftır. Diğer bir deyişle, bir elçiye yani bir aracıya bağlı olmaksızın işçinin iş bulması mevzu bahis dahi değildir ve bu yüzden de çalıştığı yerde hiçbir sorunu tek başına çözebilme salayetine haiz değildir. Bu bağlamda diyebiliriz ki; gereken somut ve etkin devlet mekanizmasının oluşturulma zorunluluğudur.

Mevsimlik tarım işçilerinin kemikleşmiş sorunlarına çözüm üretmek amacıyla Başbakanlık tarafınca 2011 senesinde bir genelge yayımlanıp yürürlüğe girmiştir. Bu genelge konunun çözüm odaklı olması açısından atılmış önemli bir adımdır ve ilgili konuya irdeleyici bakış açıları getirmesi açısından hayli önemli ve etkin bir sürece imza atmıştır. Trafik kazalarından çocuk işçiliği gibi önemli sorunlara getirdiği bakış açısı ve çözüm odaklı bu genelge bir bakıma atılması gereken önemli bir adım olması açısından aynı zamanda bir zorunluluktur da. Yine de sorun sadece devletin yaşam koşulları ve çalışma ilişkilerine yönelik düzenlemeleri ile çözülecek gibi gözükmemektedir. Sonuç olarak etkili olacak bir yasal koruma sağlanması, temel haklara problemsiz bir erişimin kâğıt üzerinde tanınması halinde bile yine de görünen odur ki mevsimlik tarım işçileri süreci yordalayıcı bakış açısı ile çözüm odaklı bir eğilim taşımaktadır her ne kadar yaşadıkları sorunlar an itibariyle süregelse de.

Sosyal ilişkilerden yola çıkıp çalışma koşullarına uzanan bu yolculuk her ne kadar söz konusu işçileri kapsasa da aslında sorun sadece onların değil bizzat toplumun kanayan bir yarasıdır ve çözüm odaklı yaklaşımlar gerektirmektedir tabii ki ivedilikle.

Lütfen üye girişi yapınız.


Yazıya Yapılan Yorumlar

 

/v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=3653&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=3852&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=4109&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=4913&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5009&catid=68&Itemid=248 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5354&catid=67&Itemid=247

Goya ödülleri sahiplerini buldu

Goya ödülleri sahiplerini buldu Devamını Oku

24. İZMİR AVRUPA CAZ FESTİVALİ

24. İZMİR AVRUPA CAZ FESTİVALİ Devamını Oku

Sokakta Sanat Var

Sokakta Sanat Var “Sanata Dokunuyoruz” Devamını Oku

Bodrum Müzik Festivali

Bodrum Müzik Festivali Devamını Oku

Sanatta ‘Hareket’ var

Sanatta ‘Hareket’ var Devamını Oku

Antalya Film Festivali:“Ödüller sahiplerini buldu”

                           Cogitationis Poenam Nemo Meret KÜLTÜR SANAT  SİNEMA MÜZİK MODA  VASA VANA PLURİMUM SONANT  Sayfa no: 1  2  3    Antalya Film Festivali “Ödüller sahiplerini buldu”     Türkiye'nin sinemadaki en uzun soluklu festivali 54'üncü Uluslararası Antalya Film Festivali'nde 'En Devamını Oku

Goya ödülleri sahiplerini buldu 24. İZMİR AVRUPA CAZ FESTİVALİ Sokakta Sanat Var Bodrum Müzik Festivali Sanatta ‘Hareket’ var Antalya Film Festivali:“Ödüller sahiplerini buldu”
Online üyeleri görebilmek için üye girişi yapmalısınız

RADYO ŞİİR SANATI

Fortis et Liber

SANATIN ve DOSTLUĞUN ADRESİ

İSTEK YAP   İSTEK OKU   DUYURU

ATATÜRK KÖŞESİ

SİTEYE GİRİŞ

DOĞRU YAZMA SANATI

EDEBİYAT ATÖLYESİ


Labor Omnia Vincit

EDEBİYAT
 
ATÖLYESİ   

SANAT ATÖLYESİ

ŞİİR FALINIZ

HAFTANIN YAZISI

Örtü
Kirlenmesin

Seyfettin Karamızrak


Diğerleri

ATIŞMALAR

 

ATIŞMA

Gelin Hep Beraber
Bir Dörtlük de Siz Yazın

Atışma Şiir Nedir?

Diğer Atışmalar

GÜNÜN İNCİLERİ



GÜNÜN İNCİSİ

Ayser ÖZBAKIR
yetti artık canıma

GÜNÜN İNCİSİ

Ahmet Zeytinci
Gözlerin

 Diğer Günler

GÜNÜN SEÇKİLERİ

HAFTANIN SEÇKİLERİ

AYIN SEÇKİLERİ



Ayın Şiiri

Erdal ERCİN
Barışma



Ayın Hece Şiiri

Esat ANIK  
OLMAZ

Diğer Aylar

YILIN ŞİİRİ / ŞAİRİ

Yılın Serbest Şiiri

Muharrem Küçük
Ötzi

 

Yılın Hece Şiiri

Hüsnü Özdilek
Söz

Önceki Yıllar

SEÇKİ ÖLÇÜTLERİ

SİTE KURALLARI

ÜYE KİTAPLARI

GİRNE - K.K.T.C. ÖZEL

GEÇMİŞ ZAMAN

SON ÜYELER

ÖZLÜ SÖZLER

"

Ey servet nîmetine kavuşmuş fâni!:
-İş ver, ekmek ver, dua alarak cenneti kazan!
Rahim Er


 

"


MAKALE

Kendime döndüm yeniden
24.11.2017                

Uzun boylu bir yokluk olabilir insan aslında içten içe varlığına inanıp da derdest bir tanıya mal ettiği. Bir kebir olmak da ol...

Devamı...    

                     Tum Makaleler                    

ÖYKÜ


ÖĞretmenİm, sİzİ Çok Özled
25.11.2017                .

.

 



                                                   
Devamı...

                     Tum Oykuler                    

 

DENEME

Ketçap deyip de geçmeyin
25.11.2017                  .

Normali de var acılısı da değil mi? Ketçaptan bahsediyorum canım. Hele o makarnaya hele de patatese, sosisli sandviçlere döktünüz mü mmmm...

                                                                       Devamı... 

                     Tum Denemeler