Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və təhsil   


Elnur Əliyev
Bu yazı 17.06.2018 23:25:40 tarihinde eklenmiş ve 16 kez görüntülenmiş.

                                                             Elnur Əliyev,

                                                Salyan rayonu, Yenikənd kənd

                                                tam orta məktəbinin müəllimi

 

                                                                                 “Təhsil millətin gələcəyidir”. (Heydər Əliyev)

 

 Mədəni quruculuq sahəsində bir sıra vacib tədbirlər həyata keçirmiş və cəmi 23 ay mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə (1918-1920) ilk növbədə xalqın savadlanmasına xüsusi diqqət yetirilmişdir. O səbəbdən də XX əsrin 18-ci ilinin 28 may tarixində və görkəmli ictimai-siyasi xadim Fətəli xan Xoyskinin (1875-1920) başçılığı ilə təşkil edilən birinci hökumətin tərkibində Xalq Maarif Nazirliyi təsis olunmuşdu.

 Təhsilli yerli kadrlara çox böyük tələbat olduğunu nəzərə alan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti 1918-ci il avqustun 28-də xalq maarifinin, orta məktəblərin milliləşdirilməsi haqqında qərar qəbul etdi. Bu qanuna əsasən ölkə ərazisində yerləşən bütün ibtidai tədris müəssisələrində təhsilin türk (Azərbaycan) dilində aparılması icbari hesab edilirdi. Həmin dövrdən etibarən müəllim hazırlamaq məqsədilə Bakı, Gəncə, Şuşa, Qazax və başqa şəhərlərdə xüsusi pedaqoji kurslar təşkil edildi. XIX yüzilliyin sonlarında, daha dəqiq desək, 1879-cu ildə yaradılan Zaqafqaziya (Cənubi Qafqaz – Qori) Müəllimlər Seminariyasının Azərbaycan şöbəsi ədəbiyyatşünas, pedaqoq, jurnalist və tənqidçi Firidun bəy Əhmədağa oğlu Köçərlinin (1863-1920) rəhbərliyi altında 1918-ci ildə Gürcüstandan Azərbaycana – Qazaxa köçürüldü.

 Respublikamızın üç şəhərində - Bakı, Gəncə və Şəkidə fəaliyyət göstərən “Nina” qızlar məktəblərinin adı dəyişdirilərək “qız gimnaziyaları” adlandırılmaqla yanaşı, yeddi yeni kişi gimnaziyası açıldı. Azərbaycanın bir çox yerlərində şəbəkələri genişləndirilən qısamüddətli pedaqoji kurslarda dərs demək üçün Osmanlı dövlətinin xətti ilə Türkiyədən 50 nəfər müəllim dəvət olundu. Tərkibinə Hüseyn Cavid (1882-1941), Mahmud bəy Mahmudbəyov (1863-1923), Abdulla Şaiq (1881-1959), Camo bəy Cəbrayılbəyov (1887-1965) və başqa məşhur ziyalıların daxil olduğu türk (Azərbaycan) dilində dərsliklərin hazırlanması və nəşri üzrə komissiya yaradıldı. 1919-cu ilin payız aylarından ölkəmizin bütün bölgələrində Azərbaycan (türk) dilində axşam kursları təşkil edildi.

 AXC ali təhsil müəssisəsinin açılması istiqamətində kövrək addımlar atmaqla xalqımıza ən böyük mədəni nailiyyətlərdən birini bəxş etmiş oldu. Təxminən doqquz ay öncə fəaliyyətə başlamış Azərbaycan  parlamenti 1919-cu il sentyabrın 1-də Bakı şəhərində Universitet açmaq haqqında qanun qəbul etdi. 28 gün sonra isə yeni tipli ali məktəbin Nizamnaməsi təsdiqləndi. İlk dərsləri 1919-cu il noyabrın 15-dən başlanan Bakı Universitetində əvvəlcə 4 fakültənin fəaliyyət göstərəcəyi nəzərdə tutulsa da, onlardan yalnız ikisi – tarix-filologiya və tibb fakültələri qapılarını tələbələrin üzünə aça bildi.

 Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti var olduğu müddətdə respublikamızda 637 ibtidai, 23 orta ixtisas və bir ali məktəb fəaliyyət göstərirdi. Öz təhsillərini dövlət hesabına başa vuracaq 100 nəfər azərbaycanlı gənc Osmanlı Türkiyəsi, Fransa, İtaliya, Rusiya və Böyük Britaniya dövlətlərinin ali məktəblərinə göndərildi.

 Köhnəlmiş ərəb əlifbasından latın qrafikalı Azərbaycan (türk) əlifbasına keçilməsinə hazırlıq işləri aparmaq məqsədilə xüsusi parlament komissiyasının yaradılması Xalq Cümhuriyyəti dövrünə təsadüf edir.

 Xalqımız AXC-nin təhsil sahəsində gördüyü diqqətəlayiq işlərlə fəxr edir və onları heç vaxt yaddan çıxartmır.

 

                                                     İstifadə edilmiş ədəbiyyat:

{C}1.      {C}Yaqub Mahmudlu, Hafiz Cabbarov, Leyla Hüseynova. Azərbaycan tarixi. Ümumtəhsil məktəblərinin 5-ci sinfi üçün dərslik. Bakı: Bakı, 2016, səh. 148.

{C}2.      {C}İsak Məmmədov, Tahir Qaffarov, Xaqani Məmmədov, Şövkət Tağıyeva, Murad Vəliyev, Şərqiyyə Məmmədova, Ağası Hüseynov, Əkbər Qocayev. Azərbaycan tarixi. Ümumtəhsil məktəblərinin 11-ci sinfi üçün dərslik. Bakı: Çaşıoğlu, 2014, səh. 30-31.


Lütfen üye girişi yapınız.


Yazıya Yapılan Yorumlar

 

/v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=3852&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=4109&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=4913&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5009&catid=68&Itemid=248 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5354&catid=67&Itemid=247 /v2011/index.php?option=com_content&view=article&id=5497&catid=67&Itemid=247

24. İZMİR AVRUPA CAZ FESTİVALİ

24. İZMİR AVRUPA CAZ FESTİVALİ Devamını Oku

Sokakta Sanat Var

Sokakta Sanat Var “Sanata Dokunuyoruz” Devamını Oku

Bodrum Müzik Festivali

Bodrum Müzik Festivali Devamını Oku

Sanatta ‘Hareket’ var

Sanatta ‘Hareket’ var Devamını Oku

Antalya Film Festivali:“Ödüller sahiplerini buldu”

                           Cogitationis Poenam Nemo Meret KÜLTÜR SANAT  SİNEMA MÜZİK MODA  VASA VANA PLURİMUM SONANT  Sayfa no: 1  2  3    Antalya Film Festivali “Ödüller sahiplerini buldu”     Türkiye'nin sinemadaki en uzun soluklu festivali 54'üncü Uluslararası Antalya Film Festivali'nde 'En Devamını Oku

Kara Sevda Emmy aldı

Kara Sevda Emmy aldı Devamını Oku

24. İZMİR AVRUPA CAZ FESTİVALİ Sokakta Sanat Var Bodrum Müzik Festivali Sanatta ‘Hareket’ var Antalya Film Festivali:“Ödüller sahiplerini buldu” Kara Sevda Emmy aldı
Online üyeleri görebilmek için üye girişi yapmalısınız

RADYO ŞİİR SANATI

Fortis et Liber

SANATIN ve DOSTLUĞUN ADRESİ

İSTEK YAP   İSTEK OKU   DUYURU

ATATÜRK KÖŞESİ

ÜYE OL - SİTEYE GİRİŞ

DOĞRU YAZMA SANATI

EDEBİYAT ATÖLYESİ


Labor Omnia Vincit

EDEBİYAT
 
ATÖLYESİ   

SANAT ATÖLYESİ

ŞİİR FALINIZ

HAFTANIN YAZISI

ATIŞMALAR

 

ATIŞMA

Gelin Hep Beraber
Bir Dörtlük de Siz Yazın

Atışma Şiir Nedir?

Diğer Atışmalar

GÜNÜN İNCİLERİ

GÜNÜN SEÇKİLERİ

HAFTANIN SEÇKİLERİ

AYIN SEÇKİLERİ

YILIN ŞİİRİ / ŞAİRİ

SEÇKİ ÖLÇÜTLERİ

SİTE KURALLARI

ÜYE KİTAPLARI

GİRNE - K.K.T.C. ÖZEL

GEÇMİŞ ZAMAN

SON ÜYELER

ÖZLÜ SÖZLER

"

Adalet gücü bağımsız olmayan bir milletin, devlet halinde varlığı kabul olunamaz. 1920. ATATÜRK.

"


MAKALE

Bu yeni kaos
17.07.2018                

Zanlı bir tutku olabilir ve de muğlâk. Serpintilerin müdahil olduğu o yarı açık pencere ve uçuşan tül perde. Siyahın naif...

Devamı...    

                     Tum Makaleler                    

ÖYKÜ


DÜŞ cambazi
13.07.2018                .

.
Zaman türlü ve yanlı yasına alışkın naaşımla hoş bir birliktelik sunuyor. İklimler devinirken kapalı kutusuyum özlemin belk ...

                                                   
Devamı...

                     Tum Oykuler                    

 

DENEME

Bir şiiri kefen giydiğim doğrud
16.07.2018                  .

İçinin öfkesinde şiirin, kanatan hücremde kanayan hücrelerime bir basınç, şiirsiz ve kalemsiz geçen günün çöken hüznü. Esef...

                                                                       Devamı... 

                     Tum Denemeler